Jarðhitamenning Íslands

Stóran hluta lífsgæða á Íslandi má svo sannarlega rekja til náttúruauðlinda landsins og hvernig okkur hefur tekist að nýta þær.

Ef til vill er einn lykilhluti menningar okkar oft hulinn sjónum: Jarðhitamenningin. Mörg vita að jarðhiti færir okkur bæði hita og rafmagn. Ekki jafn mörg eru meðvituð um hversu ómissandi þessi auðlind er fyrir daglegt líf hér á landi og hversu stóran hlut hún á í sögu íslenskrar menningar.

Fyrir 100 árum voru Íslendingar rétt að byrja að nota jarðhitann á skilvirkan hátt á stærri skala. Í dag er auðvelt að taka ódýru rafmagni og ódýrri húshitun sem sjálfsögðum hlut. Einnig er auðvelt að gleyma því að aðgangur að heitum útisundlaugum og heita pottum, fersku innlendu grænmeti og ávöxtum og, að því er virðist óendanlegu magn af heitu vatni á heimilum, er ekki hægt að ganga að sem vísu.

Hér er hægt að lesa meira um jarðvarma.

Hér eru ýmsar skemmtilegar staðreyndir um jarðhitamenningu Íslands.

Jarðhiti til húshitunar

Á 20. öldinni varð stökk í nýtingu jarðvarma þegar tæknibylting varð og hitaveita og rafmagn komu til sögunnar. Hófst þá notkun jarðhita á þann hátt sem hefur hvað mest áhrif á líf okkar í dag; til húshitunar.

Fyrsta hitaveitukerfið hérlendis var byggt af Hitaveitu Reykjavíkur árið 1930 og fyrsta jarðhitavirkjunin var svo byggð árið 1969. Jarðhitavirkjanir Orku náttúrunnar á Nesjavöllum og Hellisheiði voru byggðar til að mæta auknum þörfum á heitu vatni í samfélaginu.

Heita vatnið sem við notum núna kemur annars vegar frá lághitasvæðum og hins vegar frá jarðhitavirkjunum á háhitasvæðum.

Lághitavatni er dælt úr borholum í tanka þaðan sem það rennur til húsa okkar eftir lagnakerfum, en heita vatnið af háhitasvæðum er í raun upphitað grunnvatn.

Hellisheiðarvirkjun en dæmi um virkjun á háhitasvæði. Vatnið þaðan er upphitað grunnvatn sem síðan er sent til höfuðborgarsvæðisins til húshitunar. Það má segja að vatnið sé í raun notað til að flytja varma jarðarinnar heim til okkar.

Jarðhitinn gerir okkur kleift að nýta heitt vatn heima hjá okkur hvenær sem við viljum. Við getum farið í langa heita sturtu, átt heima í notalegu og hlýju húsi, gengið og keyrt um upphitaðar götur og gangstéttir, allt fyrir tiltölulega lítinn kostnað vegna þess hvernig við nýjum jarðhitann. Ísland hefur þróast hratt og við megum vera þakklát fyrir lífsgæðin sem aukist hafa stórkostlega síðustu 100 árin.

Hér má lesa nánar um jarðhitavirkjanir Orku náttúrunnar.

Þegar kólnar í veðri notum við meira

Nú kemur um 30% af rafmagni og 90% húshitunar frá jarðhitasvæðum. Mörg okkar rekast einnig á jarðhita á margskonar annan hátt á hverjum degi. Þegar þú hittir vini þína í sundi, kaupir íslensk blóm eða grænmeti sem vaxa í gróðurhúsum eða setur í þvottavél ertu í raun að komast í snertingu við jarðhita.

Það er jarðhitasvæðum og nýtingu jarðvarma að þakka að við getum notið þess að vera inni á hlýju heimili, farið í heita sturtu og stungið okkur í rjúkandi útisundlaug allan ársins hring, auk þess sem nú er nóg af ljósum til að lýsa upp vetrarmyrkrið. Nú til dags má einnig finna snjóbræðslukerfi víða þar sem lagnir með heitu vatni liggja undir gangstéttum og götum og bræða snjó og ís.

Það er eðlilegt að heitavatnsnotkun aukist þegar kólnar og sólin nær ekki að verma eins mikið. Við getum þó öll farið vel með og skoðað leiðir heima við.

Við getum öll lagt okkar af mörkum í sjálfbærri nýtingu auðlinda og verndað þau lífsgæði sem heita vatnið færir okkur. Förum vel með og spörum í leiðinni.

Hér má nálgast góð hollráð um heitt vatn sem er kjörið að tileinka sér.